Aktualności

02-02-2021

Krajobraz zimowy w muzyce


 

Zima – pora roku, kiedy świat przyrody zapada w sen, a natura spowita śniegiem zbiera powoli siły na powrót do życia wraz z wiosną. Jednocześnie stanowi radosny, beztroski czas dziecięcych zabaw na śniegu. Każdy z nas ma pewnie własne skojarzenia z tą porą roku, ale jedno stwierdzić można z dużą pewnością: zima stanowiła i stanowi inspirację dla artystów, którzy podejmują próby przedstawienia jej obrazu, piękna i tajemnicy w swoich dziełach malarskich, poetyckich i muzycznych.



Muzyczne oblicze zimy jest tematem nowej wystawy naszej akademickiej Biblioteki. Z jej kolekcji pochodzą zbiory nutowe oraz nagrania wykorzystane na tej ekspozycji.



Na najwyższej półce gabloty zobaczyć można zimę w ujęciu barokowym. „Cztery pory roku” zawarte w zbiorze koncertów skrzypcowych op. 8 pt. „Il Cimento dell’ Armonia e dell’ Inventione” („Spór między harmonią a wyobraźnią”) Antonia Vivaldiego stanowią dla słuchacza prawdziwą wędrówkę przez targany burzami, skrzący śniegiem (w gwałtownych częściach skrajnych), a czasem wręcz idylliczny zimowy krajobraz (melodyjna, śpiewna część środkowa koncertu). Nutowy zapis utworu poprzedza wiersz – sonet o zimowej tematyce, który zaprasza słuchacza do świata wyobraźni. Obok partytury utworu widzimy również orkiestrowe nagranie tego dzieła.



W kontraście do barokowych pór roku Vivaldiego zobaczyć można partyturę „Pór roku w Buenos Aires” XX-wiecznego kompozytora Astora Piazzolli. Dzieło to zaprezentowane jest na wystawie w aranżacji na oktet wiolonczelowy. Piazzolla, który rozsławił tango na estradach świata, w postaci tanga właśnie przedstawił zimowy krajobraz argentyńskiej stolicy.



Od tanga dzieli nas już tylko krok do karnawału. Rosyjski twórca – Piotr Czajkowski – zaprasza nas w klimat zabawy miniaturą fortepianową „Luty – Karnawał” op. 37. Czajkowski jest również twórcą I Symfonii g-moll op. 13 noszącej tytuł „Zimowe marzenia”, której nagranie widzimy tuż obok. Nieco wcześniej napisanym dziełem jest Uwertura fantastyczna „Bajka – opowieść zimowa” autorstwa polskiego kompozytora Stanisława Moniuszki. Ten emocjonalny, bogaty kolorystycznie, ciekawy pod względem instrumentacji utwór powstawał w latach 1847-1848.



Po „Karnawale” i „Bajce” przyszedł czas na beztroskę zabaw dziecięcych na tle zimowego krajobrazu. Do tego radosnego skojarzenia nawiązuje kolejna półka gabloty. Ekspozycja prezentuje zbiory dziecięcych miniatur fortepianowych: cykl autorstwa Janiny Garści oraz opracowanie pięciu piosenek dla dzieci do tekstów polskich poetów.



Rok 1827 – schyłek życia austriackiego kompozytora Franza Schuberta, a zarazem rok, który przyniósł światowej literaturze muzycznej cykl pieśniowy jego autorstwa: „Winterreise” („Podróż zimowa”) op. 89 do słów niemieckiego poety Wilhelma Müllera. Zimowa posępność jest się tu metaforą nieuchronności smutnego ziemskiego losu, z którą zmierzyć się musi każdy człowiek. Na okładce wydanej przez PWM partytury utworu widnieje „Pejzaż zimowy z kościółkiem” (1857) autorstwa Franciszka Kostrzewskiego. „Podróż zimową” przedstawiono na wystawie w partyturach przeznaczonych dla solisty z towarzyszeniem fortepianu oraz w aranżacji dla śpiewaka i gitarzysty, a także w postaci nagrań płytowych.



Ostatnia półka ekspozycji przenosi nas z epoki romantyzmu w świat początków XX wieku. Widzimy trzy partytury z kompozycjami Claude’a Debussy’ego: dwa wydania miniatury fortepianowej „Tańczący śnieg” wraz z nagraniem oraz pochodzące z I Księgi Preludiów „Kroki na śniegu”. Pierwsze dzieło stanowi czwarte ogniwo suity fortepianowej „Children’s Corner” („Kącik dziecięcy”), którą Debussy napisał dla swej córki Claude-Emmy. „Kroki na śniegu” natomiast to krótkie, ok. 4-minutowe preludium, które wprowadza słuchacza w intymny, spokojny, nostalgiczny nastrój, przywołując skojarzenie pięknego, tajemniczego krajobrazu zimowego. Z takim ujęciem tej pory roku kontrastuje okładka nagrania „Małej antologii romansu rosyjskiego” ukazująca XX-wieczne dzieło malarskie – „Szaloną sannę” autorstwa Władysława Chmielińskiego.

 

 

 


Biuletyn Informacji Publicznej Deklaracja dostępności Logowanie do poczty Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach